Tiêu đề giật gân, bài đăng lan truyền nhanh và nội dung do AI tạo ra đều có thể khiến việc đánh giá thông tin khó hơn. Trước khi chia sẻ, hãy dừng lại và đối chiếu. Liên đoàn Quốc tế các Hội và Cơ quan Thư viện (IFLA) gợi ý tám bước thực hành sau.
Tám bước kiểm tra nhanh
- Cân nhắc nguồn tin: xem website, đơn vị chịu trách nhiệm và thông tin liên hệ.
- Đọc sâu hơn: đừng kết luận chỉ từ tiêu đề; đọc toàn bộ bài.
- Kiểm tra tác giả: xác nhận người viết và chuyên môn liên quan.
- Kiểm tra nguồn hỗ trợ: mở các liên kết, xem chứng cứ có thực sự ủng hộ nội dung không.
- Kiểm tra thời gian: tin cũ đăng lại có thể không còn phù hợp.
- Xem có phải tin đùa: nội dung châm biếm dễ bị hiểu nhầm khi tách khỏi bối cảnh.
- Nhận diện thiên kiến: cân nhắc niềm tin sẵn có có ảnh hưởng đến phán đoán của mình không.
- Hỏi chuyên gia: trao đổi với thủ thư hoặc tra cứu đơn vị xác minh đáng tin cậy.
Nguồn hỗ trợ xác minh
- Chống Lừa Đảo: tham khảo cảnh báo và kiểm tra rủi ro lừa đảo trực tuyến.
- Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam: tham khảo thông tin xác minh và phản ánh tin giả.
- Dấu Hiệu Lừa Đảo: tìm hiểu cách nhận diện thủ đoạn lừa đảo.
Nguồn tám bước: IFLA – How To Spot Fake News. Không có một công cụ đơn lẻ nào bảo đảm mọi tin là đúng; hãy đối chiếu nhiều nguồn độc lập.